Ewolucja wielkopowierzchniowych centrów DIY: od lat 70. do ery nowoczesnego handlu

Rozwój wielkopowierzchniowych centrów budowlano-dekoracyjnych typu DIY (Do It Yourself) to jedna z ciekawszych transformacji w historii handlu detalicznego. Przejście od tradycyjnych, małych sklepów żelaznych i składów budowlanych do wielkokubaturowych hal wymusiło zmiany w organizacji przestrzeni handlowej oraz projektowaniu i produkcji wyposażenia.

Geneza formatu wielkopowierzchniowego w Europie i USA

Model wielkopowierzchniowego marketu budowlanego wyewoluował z tradycji rzemieślniczych. Niemiecki koncern Hornbach powstał w 1877 roku jako zakład dekarski, a w 1968 roku w Bornheim otworzył pierwszy w Europie market budowlany połączony z centrum ogrodniczym. Łączenie sprzedaży materiałów budowlanych, artykułów wykończeniowych i roślin stworzyło nowy, unikalny koncept handlowy.

Dynamiczny rozwój skali sprzedaży doprowadził do powstania formatów wielkopowierzchniowych – w 1980 roku w Karlsruhe otwarto pierwszy wielkoformatowy „supermarket DIY” o powierzchni handlowej przekraczającej 8 000 mkw. 

Równolegle pozycję na europejskim rynku umacniały sieci takie jak Bauhaus (budująca obiekty flagowe sięgające 30 000 mkw), Castorama, OBI oraz Toom. 

W Stanach Zjednoczonych dekada lat 70. XX wieku przyniosła gwałtowną ekspansję formatu określanego jako „Big Box”. Utworzenie w 1978 roku sieci The Home Depot oraz równoległe przekształcenia sieci Lowe’s doprowadziło do wyparcia lokalnych punktów sprzedaży na rzecz obiektów przypominających hale magazynowe. Główną innowacją operacyjną modelu amerykańskiego było zlikwidowanie odrębnych magazynów zaplecza i przeniesienie całego zapasu bezpośrednio na salę sprzedaży.

Umieszczenie składów palet w bezpośrednim otoczeniu konsumenta wymusiło stworzenie nowej klasy mebli. Systemy regałowe musiały połączyć estetykę wymaganą w handlu detalicznym z przemysłową wytrzymałością i normami bezpieczeństwa charakterystycznymi dla magazynów wysokiego składowania.

Systemy regałowe w centrach DIY

Tradycyjne meble sklepowe znane z branży spożywczej czy odzieżowej bazują na lekkich profilach. W obiektach DIY podstawę stanowią wzmocnione regały typu Heavy-Duty oraz zintegrowane systemy paletowe.

Większość centrów DIY stosuje podział przestrzeni pionowej na dwie strefy:

1. Dolna strefa ekspozycyjno-sprzedażowa („Strefa sięgania”). 

Zlokalizowana na poziomie posadzki do wysokości wzroku. Przeznaczona do samodzielnego poboru towaru przez klientów, wyposażona w panele perforowane, ramy ekspozycyjne, uchwyty oraz zintegrowane oświetlenie.

2. Górna strefa bufora magazynowego. 

Zlokalizowana na wyższych poziomach. Służy do przechowywania zapasu paletowego danego artykułu, co eliminuje potrzebę transportu towaru z zaplecza – brakujący asortyment uzupełnia się na dolnej półce bezpośrednio z górnego bufora.

Osobnym wyzwaniem w centrach DIY jest składowanie i ekspozycja materiałów dłużycowych, takich jak tarcica, profile aluminiowe i stalowe, rury instalacyjne z PVC, płyty drewnopochodne czy rolki wykładzin. Standardowe regały paletowe uniemożliwiają ciągłe układanie i bezpieczny pobór materiałów przekraczających szerokość pojedynczego przęsła.

Problem ten rozwiązano poprzez wdrożenie regałów wspornikowych. Bazują one na centralnych kolumnach nośnych zakotwionych w posadzce przemysłowej oraz na przymocowanych do nich poziomo ramionach wspornikowych.

Ramiona te zawieszane są na uchwytach sworzniowych. W przypadku przypadkowego uderzenia widłami wózka od dołu ramię unosi się swobodnie w górę, co chroni pionową kolumnę przed trwałym odkształceniem. Końce ramion wyposaża się w pionowe blokady stalowe, które chronią rury czy zwoje kabli przed stoczeniem się w aleję handlową.

Powłoki ochronne i zabezpieczenie mebli w centrach DIY

Eksploatacja mebli w marketach DIY wymaga materiałów odpornych nie tylko na zużycie mechaniczne (wózki zakupowe, wózki widłowe), ale i na czynniki atmosferyczne w strefach zewnętrznych (np.działach ogrodowych).

W procesie produkcji wyposażenia stosuje się dwie podstawowe technologie zabezpieczenia powierzchni:

1. Malowanie proszkowe – powłoki epoksydowe i poliestrowe.

Stosowane we wnętrzach hal. Takie powłoki zapewniają wysoką odporność na ścieranie i zarysowania oraz pozwalają na dokładne odwzorowanie identyfikacji wizualnej sieci handlowej.

2. Cynkowanie ogniowe.

Standard dla systemów regałowych w strefach zewnętrznych i na nieogrzewanych placach składowych. Zanurzenie elementów stalowych w płynnym cynku (ok. 450°C) tworzy trwałą powłokę odporną na wilgoć, nawozy sztuczne i promieniowanie UV.

Współczesne trendy w centrach DIY: modułowość, technologia cyfrowa i ergonomia

Dziś przestrzeń DIY elastycznie reaguje na wymogi handlu wielokanałowego (omnichannel) oraz integrację logistyki e-commerce. Nowoczesne systemy pozwalają na beznarzędziową zmianę wysokości półek, ułatwiając szybką przebudowę alei pod asortyment sezonowy.

Coraz większą rolę odgrywa integracja wyposażenia z oświetleniem LED oraz rozwiązaniami cyfrowymi, takimi jak elektroniczne etykiety cenowe (ESL), systemy informacji produktowej czy rozwiązania wspierające omnichannel. Wdrażane są półki wysuwane dla ciężkich sprzętów oraz rozwijane siatki zabezpieczające, które odcinają sąsiednią aleję podczas prac przeładunkowych na wysokości.

***

Przez blisko 20 lat pracy przy produkcji mebli sklepowych oraz aranżacji przestrzeni komercyjnych wypracowaliśmy podejście łączące estetykę z funkcjonalnością.

Choć branża odzieżowa, dla której szczególnie często pracujemy, stawia głównie na lekkość, detale wykończenia i szybką rekonfigurację, da się zauważyć, że nowoczesny salon budowlany czerpie coraz więcej z wzorców fashion – stawia na przejrzystą nawigację, oświetlenie LED, modułowość i budowanie estetycznego customer experience.

Zarówno w branży odzieżowej, jak i w sektorze DIY, kluczem pozostaje kompleksowa obsługa – od koncepcji i testów prototypów, po produkcję i precyzyjny montaż w lokalu. 

Foto: pexels.com, wiadomoscihandlowe.pl, castorama.pl